Vissenkom

Een beetje flexibel moet je tegenwoordig als rijksambtenaar wel zijn. Vooral mijn ex-collega’s kunnen erover meepraten. Ben je net van het voormalige VROM-gebouw naar het gebouw van Verkeer en Waterstaat verhuisd, hoor je vandaag dat je binnenkort je boeltje weer kan pakken en terug mag. Maar liefst 3 ministeries worden komende jaren afgestoten: Verkeer en Waterstaat, Buitenlandse Zaken en Sociale Zaken. Hun ambtenaren moeten intrekken bij andere ministeries. Kleiner moet het, en krachtiger. Want daar valt per jaar 90 miljoen euro mee te besparen. Aldus de minister-president.
Ik voorzie voorlopig torenhoge kosten aan renovatie en reorganisatie. Een mega-operatie.

Gelukkig blijven we bij Algemene Zaken nog even gespaard. En dat is maar goed ook, want ik ben in de kleine maand dat ik er werk, al tot twee keer toe verhuisd. En dat is wel even genoeg! Ik zat eerst in een kamer met uitzicht op een binnenplaats en met lekker veel daglicht. Daar was ik heel content. Nu zit ik in een glazen vissenkom zonder zuurstof met uitzicht op een blinde muur enerzijds en de kantine beneden ons anderzijds. Ik hoef nooit meer op mijn horloge te kijken wanneer het lunchtijd is, want na het middaguur stijgt de frituurlucht van loempia’s en kroketten vanzelf omhoog. Niet al te best! 
Vissenkom

Maar ondertussen heb ik ook nog mijn werkplaats gehad in de Vijverhof, de ‘oudbouw’, zoals ze hier zeggen. Statige kamers met metershoge plafonds, glas-in-loodramen, schilderijen aan de wand en een schouw midden in de kamer. Een plek waar kapiteinen, graven en statenleden hebben gewoond. En waar lange tijd de redactie van Postbus51 heeft gezeten. Daar wilde ik wel voor altijd blijven! Maar ik moest weer terug naar de vissenkom zonder zuurstof. Omdat ons cluster daar was ingedeeld.

En daar zit ik nu nog steeds. Tussen 8 collega’s, 2 skippyballen (voor wie uitgekeken is op zijn bureaustoel) en pakken met bastognekoeken en chocoprinsen. Onze energievoorziening voor de late middaguren. Want vanaf 3 uur ’s middags is de zuurstof in dit aquarium op. Als er geen ramen open kunnen, moet  de energie maar bij de Appie vandaan komen. Of de Bagles en Beans, die met hun koffietjes strategisch om de hoek zitten.

Misschien toch maar aankloppen bij Rutte. Of we er nog bij kunnen, op dat verhuislijstje.

Wattuh?

Schrijf eens een keer iets over taal, raadde vriendin M. me onlangs aan. Dat laat ik me geen twee keer zeggen. Natuurlijk doe ik het al, zo tussen neus en lippen door in deze stukjes, maar nu dan een hele column gewijd aan taal! Stukjes is trouwens een woord dat ik van haar niet mag gebruiken, want stukjes zijn puzzelstukjes en stukjes chocola. En geen tekststukjes. Maar ik doe het lekker toch.

En ik weet al precies waar dit eerste taalpraatje over gaat. Over het nog altijd veel te ingewikkelde taalgebruik van de overheid. Inderdaad: ‘nog altijd’, want er zijn bakken met geld geïnvesteerd in pogingen ambtenaren begrijpelijker te laten schrijven. Afgelopen zes jaar heb ik dicht bij het vuur gezeten. Bij VROM volgde de ene schrijfwijzer na de andere en van de Nederlandse Taalunie kregen we zelfs een boekje met schrijftips voor ambtenaren: ‘Hopende u hiermede van dienst te zijn’. Het was goed bedoeld, en zeker geen weggegooid geld. Maar als ik vandaag de dag een beetje rondneus op www.rijksoverheid.nl wordt het me toch droef te moede. Op deze website staan de nieuwsberichten van de gehele rijksoverheid. Het Rijk doet er veel aan om hoog te scoren in de zoekmachines, dus dan zou je ook verwachten dat ze het taalgebruik op de gemiddelde bezoeker afstemmen. Maar niets is minder waar.

Gebakken lucht

‘Ombuiging passend onderwijs en langstudeerders getemporiseerd’
Ja, lees het nog maar eens! Wat stáát hier?
Dit is de kop van het meest recente nieuwsbericht van het ministerie van Onderwijs. Onderwijs nota bene!
Ombuiging?
Getemporiseerd?
Snapt de gemiddelde Nederlander wat hier staat? Nee, zeer zeker niet! Snapt de gemiddelde hoger opgeleide wat hier staat? Nee, zelfs die niet! Verderop in het bericht wordt een en ander dan toegelicht, maar ook daar smijt de auteur nog volop met jargon: efficiencykorting, incidentele ruimte, middelen voor prijsbijstelling en ga zo maar door. De ene hap lucht na de andere. Dat ligt zwaar op de maag, kan ik zeggen.

Bovenstaand voorbeeld staat niet op zichzelf. Het ministerie van Economische Zaken kopte onlangs met ‘Economisch banden met Duitsland aangehaald’, naar aanleiding van het recente staatsbezoek van de koningin aan Duitsland. Met de kop is niks mis. Maar lees dan verder. Behalve dat de tekst haastig geschreven is met veel herhalingen, stikt het weer van jargon. Minister Verhagen had geen gesprek met zijn Duitse collega, maar een bilaterale ontmoeting. Vervolgens namen zij niet deel aan een discussie met het bedrijfsleven, maar hadden een rondetafelsessie. En een octrooiverlening, die ook ter sprake kwam, moet in de toekomst niet zomaar goedkoper worden, maar qua kosten goedkoper. Een nieuwe koekenpan vol gebakken lucht.

Vierkantekilometertaal, stellen de makers van het grappige boekje ‘Zullen we zwaluwstaarten?’, een verzameling staaltjes van ambtelijke wartaal. En ze geven tips voor alternatieven. Ik heb een beter idee. Alle artikelen op www.rijksoverheid.nl kun je eenvoudig delen via Twitter, LinkedIn, Hyves en Facebook (kijk maar onderaan bij elk bericht). Het Rijk voegt hier gewoon, in navolging van de Vind ik leuk-knop op Facebook, twee eigen stemknoppen aan toe: Begrijp ik en Begrijp ik geen snars van.

Elke dag stemrecht. Reken maar dat wij ons zullen laten horen!