Koninklijk bezoek

Ooit begon het ‘Int Nordende’, aan de rand van het toenmalige Den Haag. Daar werd rond 1533 een middeleeuwse boerderij verbouwd tot een voornaam woonhuis, waar de weduwe van Willem van Oranje kwam te wonen. Nu, bijna 500 jaar later, ligt ‘Paleis Noordeinde’ al lang niet meer aan de stadsrand, maar is het nog steeds in koninklijke handen. En sinds afgelopen jaar eindelijk een aantal weken per jaar open voor publiek. En dat is een succes! Niet alleen het Paleis is te bezichtigen, maar ook de daarnaast gelegen Koninklijke Stallen. En de kaartjes zijn gewild. Verleden jaar lukte het niet om ze op tijd te bemachtigen. Dit jaar wel. Een klein fotoverslag.

De rijk gedecoreerde Indische Zaal, een cadeau van Nederlands-Indië voor het huwelijk van koningin Wilhelmina en Prins Hendrik in 1901. Met regelmaat worden hier kleine ontvangsten gehouden.

Eerste etage met deel van de Koninginnetrap. Een lichte, moderne ruimte, vergeleken met de overige zalen. Foto geleend van Google Streetview Paleis Noordeinde (aanrader voor wie zelf ook een kijkje binnenin wil nemen).

De eetzaal, geïnspireerd op de architectuur van Daniel Marot, met weelderig stucplafond. Ook nu vinden hier nog lunches en diners plaats.

Veel belangstelling voor het pas nieuw aangeschafte servies van de Koninklijke Familie.

De Puttizaal, ofwel de zaal van de honderden kleine engeltjes op de wand. Hier houden de koning en koningin hun wekelijkse stafoverleg.

De Groene Antichambre met marmeren schoorsteenmantel en portretten van 19e-eeuwse koninklijke telgen.

De Galerijzaal met vijf grote vorstenportretten, die eigenlijk bedoeld waren voor het Brusselse Paleis van Willem II. Ook spiegels in overvloed in alle zalen van het Paleis.

In de Koninklijke Stallen staan 32 paarden: 24 zwarte koetspaarden en 8 rijpaarden. De rijpaarden worden bereden door leden van het Koninklijk Huis. De koetspaarden worden dagelijks getraind door de koetsiers van het Staldepartement.

Hooibalen in de binnenmanege van de Koninklijke Stallen. De architectuur van de binnenmanege is geïnspireerd op de Spaanse rijschool in Wenen.

Borstelbeurt voor de schimmel, een van de 8 rijpaarden van de Stallen. 

Detail van de Crème Calèche. Dit half open rijtuig uit 1898 was het inhuldigingsgeschenk van koningin Emma voor haar dochter Wilhelmina. Het wordt alleen voor privéritten gebruikt.

Het Koninklijk Staldepartement is niet alleen verantwoordelijk voor de rijtuigen en paarden, maar ook voor alle andere ‘vervoersbewegingen’ van de Koning en zijn familie en gasten. Ook alle autoritten en vluchten worden hier gepland.

Ceremonie

Vanochtend even na tienen. Ik fiets op de Mauritskade op weg naar een afspraak in Bezuidenhout, als ik opeens koninklijke koetsjes de Parkstraat op zie draaien.

Gedachten borrelen op.

O, vast een oefening voor Prinsjesdag volgende week.
O, wacht eens, nee… woensdagochtend: ontvangst van de nieuwe ambassadeurs op Paleis Noordeinde!
O, maar dat wil ik zien! Nu woon ik potdorie al 10 jaar in Den Haag en dit heb ik nog nooit gezien!
Maar ik heb NU een afspraak! 😦
Maar ik wil dit NU zien! 🙂 (want het is prachtig mooi weer én ik heb mijn fototoestel bij me….)

Het einde van het verhaal laat zich natuurlijk raden. Ik geef een ruk aan mijn stuur en trap met flinke vaart de Amaliastraat in. Afspraak heeft mobiel en kan ik vragen even te wachten. Koning op Noordeinde heeft vast ook mobiel, maar uhm… kan ik denk ik niet vragen even te wachten.

En zo zie ik even later hoe de ambassadeurs van Canada, Letland, Sri Lanka en Zweden hun geloofsbrieven komen aanbieden aan Willem-Alexander. Een prachtige ceremonie met galarijtuigen begeleid door ruiters van de Bereden Marechaussee. Allemaal in ceremonieel tenue. Een eresaluut van vier roffels, het volkslied van het land van de diplomaat, een inspectie van de erewacht en bij vertrek opnieuw vier ereroffels.

Naast me staan twee Spaanse dames. ‘Waar is Máxima dan? Komt Máxima nog naar buiten?’

Ik maak foto’s en de tijd vliegt. Dan kijk ik op mijn horloge en schrik. Een afspraak had ik!
Niet een beetje te laat, maar heel erg!

Onderweg maar even broeden op een diplomatiek excuus!

Nieuwe ambassadeurs Noordeinde Nieuwe ambassadeurs NoordeindeNieuwe ambassadeurs NoordeindeNieuwe ambassadeurs NoordeindeNieuwe ambassadeurs Noordeinde Nieuwe ambassadeurs Noordeinde

Haagse hofmuziek

In een nieuwsbrief van de gemeente las ik onlangs over een nieuwe muzikale wandeling door de stad. Een route die je terugvoert naar de 18e eeuw, de periode dat Den Haag een bruisende internationale muziekstad was en componisten van naam en faam aantrok. Dat leek me wel wat, zo’n wandeling.

Helaas was de start nogal vals. Zeg maar dat we met een flinke dissonant begonnen. De wandeling was namelijk beschikbaar gesteld als ‘app’, maar die bleek bij het downloaden al direct een ‘update’ van 270 MB nodig te hebben: ruim 50 keer zo zwaar als de ‘app’ zelf. Volkomen ridicuul en uitgesloten dat dat op mijn telefoon paste. Gelukkig was er een alternatief: een PDF van de wandeling, maar daar kon je echt werkelijk alles mee doen, behalve downloaden. En toen ik na een half uur frustratie eindelijk de downloadknop vond, bleek dat ik bij de commerciële partij waar de PDF was geplaatst eerst verplicht een account moest aanmaken vóór ik überhaupt iets met het stuk kon. Aaargh! Dat werd een principe-weigering.

En zo had ik al bijna de hele wandeling verwenst voor ik één stap had gezet. Ware het niet dat ze samengesteld en gemaakt was door de ‘New Dutch Academy‘, het Haagse barokorkest dat ik toch wel hoog heb zitten. Dus koos ik uiteindelijk eieren voor mijn geld, en toog ik naar het Haags Historisch Museum, waar je de wandeling ook nog kon kópen. Gelukkig maar? Nou, niet echt. Want je moest een pakketje afnemen, inclusief cd en zo werd het nog een behoorlijk prijzig uitje.

Maar goed, toen had ik wel:
1) een cd met werken van Haagse componisten uit de 18e eeuw
2) een goede, kleurrijke plattegrond van de wandeling
3) een boekje met uitgebreide achtergrondinformatie
4) een stapel flyers van een concert van de New Dutch Academy (dat al 2 weken voorbij was, ach)

En na een paar sterke koppen koffie in de Boterwaag  5) toch wel zin om in de 18e eeuw te duiken

Ja, wie regeerden er toen? Dat waren de stadhouders Willen IV en Willem V. Beiden niet vies van kunst en cultuur en met de nodige muzikale telgen in hun families. Het was de tijd dat componisten en musici langs Europese vorstenhoven trokken. Op doorreis of in de hoop op een tijdelijke aanstelling bij een hoforkest. Zo kon Den Haag in de 18e eeuw onder andere Mozart, Beethoven en Johan Christian Bach (destijds beroemder dan zijn vader) als gastmusici verwelkomen. En waren vermaarde componisten als kapelmeester Graaf, cellist Zappa en altviolist Stamitz in dienst bij het hof van de Oranjes. Met elkaar hebben zij een kosmopolitische symfonische stijl ontwikkeld – de Haagse symfonische school – muziek die in heel Europa gepubliceerd en gespeeld werd.

De wandeling van de New Dutch Academy voert langs stadhouderlijke en openbare concertzalen, operahuizen en straatjes waar befaamde componisten, musici en uitgevers hebben gewoond. De meeste panden bestaan nog steeds, wat het verleden heel dichtbij brengt.

Papestraat Den Haag
Papestraat in het oude centrum

Veel componisten woonden in de kleine straatjes rondom de Grote Kerk. Daar huurden ze een woning of zaten ze bij iemand in onderhuur. De beroemde muziekuitgeverij Hummel was gevestigd aan het Achterom en hofcellist Zappa woonde in de nu nog steeds pittoreske Papestraat.

Paleis Noordeinde Den Haag
Paleis Noordeinde

Paleis Noordeinde was in de 18e eeuw het toneel van concerten, diners, feesten en bals. Kwamen er ambassadeurs en buitenlandse gasten op bezoek? Dan was er altijd wel een zaal op het Noordeinde beschikbaar voor een concert. Het hoforkest van de Oranjes gaf hier ’s winters regelmatig ‘Zondagsconcerten’ die de highlights vormden van het Haagse culturele seizoen.

Ridderzaal Den Haag
Ridderzaal aan het Binnenhof

Ook aan het Binnenhof werd veel geconcerteerd. Vooral Willem V voerde een groots hofleven en liet een eigen balzaal aanleggen: de voormalige zaal van de Tweede Kamer. Maar er was ook ruimte voor meer intieme concerten waar de stadhouderlijke familie vaak zelf een actieve rol in speelde. In de ‘Groote Saal’, nu Ridderzaal, werden in de 18e eeuw vooral (muziek) boeken verkocht.

Koninklijke Schouwburg Den Haag
Koninklijke Schouwburg

Wat nu de Koninklijke Schouwburg is, was vroeger het paleis van Prinses Caroline, de muzikale zus van stadhouder Willem V. Zij was het die de toen nog jonge Mozart uitnodigde om naar Den Haag te komen om voor haar familie op te treden. Dat gebeurde onder andere in dit voormalige paleisje. Pas in de Franse tijd – toen de stadhouderlijke familie naar Engeland was gevlucht – werd het omgebouwd tot schouwburg.

Plek van oude Franse Comedie Den Haag
Hier stond vroeger de beroemde Franse Comedie

In de 18e eeuw had Den Haag ook een beroemd operahuis: de Franse Comedie. Die was gevestigd op de plek waar nu het ministerie van Financiën staat. Het was een theater met zo’n 500 plaatsen, verdeeld in 10 rangen. Deze Franse Comedie was opera, schouwburg en muziektheater in één en trok een breed publiek: van het gewone volk tot de Haagse elite. Het stadhouderlijk hof financierde de Comedie en bezocht met regelmaat ook zelf een voorstelling.

Het kunstleven in 18e eeuws Den Haag was voornamelijk Franstalig. Toch was er ook een Nederduits Theater aan de Assendelftstraat, dichtbij het Westeinde. Dit theater werd – net als de Franse Comedie – door de stadhouder financieel ondersteund. Maar in aanzienlijk mindere mate. Het gebouw werd helaas afgebroken aan het begin van de 19e eeuw.

Oude Doelen Den Haag
De Oude Doelen

De Oude Doelen of Sint Jorisdoelen (zie het draakje boven het portaal) aan het Toernooiveld was een van de belangrijkste publieke concertlocaties tussen 1700 en 1800. Musici gaven hier op eigen initiatief openbare concerten, waar ze zelf voor langs de deuren gingen of voor adverteerden in de lokale courant. Zo ook de Mozarts toen zij in Den Haag waren.

Haags Historisch Museum
Haags Historisch Museum

Het pand van de Schuttersdoelen (nu Haags Historisch Museum) werd eveneens gebruikt als openbare concertzaal. Hier hebben Graaf, Zappa, Schwindl, Zingoni, Abel, Carl Stamitz en Johan Christian Bach concerten gegeven. Rijk werden ze er meestal niet van. Zelfs hofkapelmeester Graaf moest bedelbrieven schrijven aan zijn begunstigers omdat zijn huur al even hoog was als zijn maandsalaris. Les geven, composities verkopen en zoveel mogelijk optreden was dan ook het devies voor de meeste musici.

Nieuwsgierig naar meer? De New Dutch Academy heeft een aardig introfilmpje gemaakt op de wandeling. De ‘app’ en pdf van de wandeling zijn via hun website te downloaden (succes niet gegarandeerd). En anders: het Historisch Museum. Kun je daarna mooi vertellen dat je in een van de beroemdste concertzalen van Den Haag bent geweest! Met de groeten van J.C. Bach!

Prinsjesdag

Sombere economische voorspellingen, maar een feestelijk begin van het parlementaire jaar in de Haagse binnenstad.
Prinsjesdag 2011: een impressie. Klik op de foto’s voor een groter formaat.

Prinsjesdag   Prinsjesdag

Om 10:00 uur is het nog redelijk rustig rondom Paleis Noordeinde. Maar de eerste tuinstoelen zijn uitgeklapt. En ook Fifi mocht mee!

Prinsjesdag

Veel schoolkinderen in de straten rondom het Paleis. Dat wordt een lange dag…!

Prinsjesdag

Een paar spettertjes. Maar de rest van de dag is het – alhoewel bewolkt- wel droog gebleven.

Prinsjesdag

Geen Haags feest zonder bezoek uit Staphorst!

Prinsjesdag

Nog snel even stofzuigen voor de eerste gasten arriveren…. De foto was net op tijd genomen, want 10 minuten later werd het Binnenhof afgesloten.

Prinsjesdag

De genodigden arriveren via de achteringang, naast het Mauritshuis. Flinke drukte tegen 11:00 uur.

Prinsjesdag

Alle gouden hoedjes verzamelen!

Prinsjesdag

En dan begint het lange wachten. ‘Oma, ik ben hier!’

Prinsjesdag   Prinsjesdag

Veel politie. Zelfs op ’t dak! Maar de sfeer is gemoedelijk. Alleen de paarden zijn onrustig. Opvallend onrustig, zelfs.

Prinsjesdag

Tegen 13:00 uur wordt het lange wachten beloond. De eerste koetsjes.

Prinsjesdag

Zwaaien naar  Margiet, Pieter, Constantijn en Laurentien.

Prinsjesdag

Daar is-ie dan! De Gouden Koets met Beatrix, Willem-Alexander en Maxima op weg naar het Binnenhof.

Prinsjesdag

Een klein uurtje later herhaalt de ceremonie zich: nu richting Paleis Noordeinde.

Prinsjesdag

Een sjiek versierde bok.

Prinsjesdag

Na alle festiviteiten worden de ambassadeurs stuk voor stuk opgehaald aan het Binnenhof. Een en al Mercedes en Volvo. Behalve de Franse ambassadeur. Die rijdt – hoe kan het ook anders – Citroën.