Den Haag kleurt Mondriaan

Dit jaar is het precies 100 jaar geleden dat de Nederlandse kunstbeweging De Stijl werd opgericht. En dat wordt in heel Nederland gevierd met het feestjaar ‘Van Mondriaan tot Dutch Design.’ In Den Haag kun je er niet omheen. Tal van gebouwen, waaronder het stadhuis, Pathé Spuimarkt en het Babylon- en Bilderberghotel, zijn veranderd in heuse Mondriaans. Het stadhuis kan zelfs met recht de Grootste Mondriaan Ter Wereld worden genoemd! Ook het Gemeentemuseum pakt uit. Het had al de grootste collectie Mondriaans van alle musea, plus een van de grotere De Stijl-collecties. Dit jaar zijn nu álle 300 schilderijen van Mondriaan te zien in een unieke overzichtstentoonstelling. Ook is er een Mondriaanroute door de stad en staan er lezingen, excursies, dansvoorstellingen en concerten op het programma.

PS: Op Wikipedia (even helemaal naar onder scrollen) vind je een mooi overzicht van Mondriaans werk en zijn ontwikkeling in schildersstijl.

Typisch Haags

Soms rollen er cadeautjes je mailbox binnen. Zo ontving ik een paar dagen geleden tot mijn grote verrassing een persuitnodiging voor het Festival Classique. Of ik een accreditatie wilde voor een concert naar keuze uit de Festivalreeks. Om er een aardig stukje over te schrijven.
Dat liet ik me geen twee keer vragen. De Festivalkrant werd met nieuwe ogen bekeken, en als snel viel de blik op Typisch Haags: een fietstocht langs 2 van de 4 musea waar op dit moment een unieke collectie schilderijen van de Haagse schilder Isaac Israels te zien is: het Panorama Mesdag en het Haags Historisch. Met op locatie concerten met werken van tijdgenoten van de schilder.

En zo installeer ik mij van het weekend, met perskaart om de nek en felblauw festivaltasje op de rug, op mijn zojuist te leen gekregen Johnny Loco-fiets, met banden van ongekende dikte en een stuur zo breed als de Laan van Meerdervoort lang is. Vanaf het Plein vertrekken we, al zwieberend en zwabberend (vergeet het maar dat dikke banden je stevig in het zadel zetten) onder aanvoering van onze Haagse gids van totzo! fietstours. “Eindelijk eens met beschaafd publiek op stap”, grapt hij, nadat hij ons heeft onthuld dat hij house-dj van beroep is.

Fietsen testen
Fietsen testen op het Plein

Stuur van Johnny Loco
Het stuur van de Johnny Loco

Via  tal van bekende en onbekende plekjes in het centrum van Den Haag, tientallen anekdotes over Haagse chique, ‘kauwe kak’ en het arbeidersvolk, en een paar bijna-botsingen op onze Johnny’s en Townies belanden we op onze eerste concertlocatie: het zojuist gerenoveerde Panorama Mesdag. Daar speelt voor ons het nog jonge ensemble trio42 de sterren van de Mesdag koepel. Violiste, saxofonist en harpist spelen Debussy, de Falla en Ibert, vertellen over impressionistische klanken in relatie tot impressionistische schilderijen, leggen uit, laten zien, vertolken. Het publiek zit op het randje van de stoel. Na afloop neemt de saxofonist ons mee naar boven, naar het panoramadoek, waar onze ogen gestreeld worden door Mesdag en onze oren door Saint Saëns. Een prachtige combi. De cd-verkoop achteraf loopt als een trein.

Remy van Kesteren op harp
Virtuoze harpsolo door Remy van Kesteren van trio42 

Merel Vercammen en Christiaan Verweij
Uitleg over de gespeelde stukken door Merel Vercammen en Christiaan Verweij.

In Panorama Mesdag staan de vrouwenschilderijen van Israels centraal. Israels was zijn leven lang gefascineerd door vrouwelijk schoon. Talloze dames werden door hem geportretteerd. Van nette freules aan het Scheveningse strand tot mondaine dames in chique modehuizen. Het liefst schilderde hij daar waar niemand anders mocht komen: in de kleedkamers en achter de coulissen: het privé domein van zijn muzen.

Na het Mesdagbezoek zet de stadstour zich voort. Via de Paleistuin, het Noordeinde en het Lange Voorhout richting het Haags Historisch, waar het tweede ensemble zijn opwachting maakt: het Aristo Kwartet. Met op het programma het Quartetto uit 1939 van Alexander Voormolen, vriend en tijdgenoot van Israels. Voorbij de lichte impressionistische klanken, naar de regio’s van zwaardere tonen en streken. Geen makkelijk stuk, maar zeer kunstig vertolkt door opnieuw een jong en begaafd ensemble.

Aristo Kwartet
Applaus voor het Aristo Kwartet

Het Haags Historisch Museum laat zien dat – naast vrouwen – ook het Haagse stadsleven een onuitputtelijke bron van inspiratie voor Israels vormde: de kazernes, de Haagse dierentuin met zijn kleurrijke papegaaien, het uitgaansleven, de arbeiders. Er hangen prachtige, bijna vurige portretten van revuemeisjes uit het voormalige Scala theater aan de Wagenstraat.

Wij concertbezoekers wanen ons een eeuw terug in de tijd. Vragen ons af: waarom is dat theater er niet meer, is de dierentuin verdwenen, zijn de modehuizen afgebroken? Was die culturele afbraak echt nodig? Anno 2012 opeens een heel actuele vraag.
Maar gelukkig hebben we de schilderijen nog. En de musea. Ook het Louis Couperus Museum en het Muzee Scheveningen stellen momenteel werk van Israels ten toon. Van harte aanbevolen!: www.israelsindenhaag.nl

        

Geheimschrift

Op bezoek in  de Nieuwe Kerk in Amsterdam, waar bijna 500 meesterstukken uit de islamitische kunst te bewonderen zijn, een selectie uit de nog veel grotere privéverzameling van de Brits-Iraanse wetenschapper Nasser Khalili. Passie voor perfectie. Rijk versierde manuscripten, verluchtigde korans, pentekeningen, textiel, juwelen, keramiek en glaswerk. Hier wordt de grandeur van de islamitische kunst zichtbaar, het streven naar subliem vakmanschap.

alles goed?

Samen met vriend M. bekijk ik de sierlijk gekalligrafeerde koranteksten, met al hun lussen en krullen en bogen. Een aanzienlijk deel dateert uit de 9e eeuw na Christus. De 9e eeuw! Hoe heeft dat zo goed bewaard kunnen blijven? In welke kruik zat dit verstopt en hoe diep lag die onder de grond?
Wat ook fascineert zijn de kleurrijke miniaturen die de teksten verfraaien. Zwarte inktkunst, opgelicht door tekeningen in rood en blauw en glimmend bladgoud. Maar wat staat er nu eigenlijk? Wat vertellen al die lussen en krullen? Het boekje dat we meekrijgen biedt geen soelaas. Wel een verwijzing naar de soera, maar geen vertaling. Het voelt als het luisteren naar een klassiek Russisch lied. Prachtig, maar waar gaat het over?

En dan biedt de moderne technologie uitkomst. Het antwoord zoeken wij  gewoon in onze broekzak. De oude meesters schreven hun teksten op perkament. De huidige generatie ontwikkelt een app, noemt die iQuran en vult deze met alle 114 soera’s van de Koran. In het Arabisch, vertaald in het Engels en begeleid door het gezongen woord (met een stem naar keuze!). De techniek staat weer voor niets. Wij zoeken de app in de market, laten Sheikh Husary soera 53 reciteren en  bekijken de teksten voor ons met nieuwe ogen. Wij hebben het best bewaarde geheim! Insallah!